Categorieën
docent - klas docent - leerling onderwijs

systemisch kijken voor studenten

Zonder systemische blik

Wie voor de klas staat wordt regelmatig geconfronteerd met lastige situaties. Het lukt bijvoorbeeld niet om een goede werksfeer te creëren. Of er is een sfeer van tegenwerking tussen docent en klas. Het kan zelfs voorkomen dat er een conflict ontstaat met een leerling of klas. Studenten leren dan naar het gedrag van de leerling of klas te kijken en daar conclusies uit te trekken. Dat helpt natuurlijk vaak, maar het komt nogal eens voor dat de situatie zich herhaalt of zelf verergert.

 

Het alternatief

Bij systemisch kijken gaan we een stapje verder. We kijken door middel van opstellingen naar onbewuste processen, naar de onderstroom. Dan blijkt vaak dat er heel iets anders aan de hand is dan we in eerste instantie dachten. Dat kan in het systeem van de leerling of van de klas zitten, maar ook in het systeem van de docent.

In een opstelling kan een alternatieve oplossingsrichting gevonden worden. De docent kan bijvoorbeeld een wat andere plek innemen waardoor er ruimte komt voor de ouders. Of het kan blijken dat de leerling zo door andere, persoonlijke dingen in beslag genomen wordt dat er juist geen plek is voor leren. Dat inzicht alleen al kan de relatie tussen docent en leerling op eenvoudige wijze verbeteren.

Het nieuwe vak

Vanuit deze overtuiging is er sinds studiejaar 2016-2017 voor de studenten aan de lerarenopleiding van de Hogeschool Rotterdam de mogelijkheid het vak “Systemisch kijken en werken in het Onderwijs” te volgen. Bij dit vak wordt de theorie van familieopstellingen behandeld, maar wordt vooral geoefend in het systemisch kijken door veel opstellingen te doen.

Ben je na dit vak een volleerd opsteller? Zeker niet! Maar je hebt wel geleerd dieper naar jezelf en je leerlingen te kijken. Daardoor zal de relatie met je leerlingen en klassen verbeteren.

Categorieën
binding docent - leerling

Leerling basisschool

Soms blijkt bij een opstelling ook dat de leerkracht niet direct actie kan ondernemen omdat er onvoldoende binding is tussen de leraar en de leerling. Bij deze opstelling was een leerling zo overweldigd door de eigen emotie dat zij de leerkracht niet goed kon zien. Er leek van de ouders geen toestemming te zijn om helemaal op school aanwezig te zijn. Wat wel mogelijk was, was het opstellen van “steun”. Dit vond zij prettig. Na enige tijd ging de representant over in de opa van het meisje en mocht hij zijn hand op haar schouder leggen. Nog later kon hij rechts achter haar gaan staan.

Op deze manier kan een kind toch gesteund worden zonder dat de leerkracht direct iets hoeft te doen. Als suggestie werd meegegeven  met de klas een systemische oefening te doen, waarbij alle leerlingen zich iemand voorstellen uit de familie die hen steunt.

Categorieën
binding docent - leerling gedragsstoornissen

leerling die docent uitdaagt

Een andere één op één opstelling waarbij iemand representant was voor een leerling liet zien dat een opstelling een groot effect kan hebben op het gedrag van een leerling en op de verhouding tussen docent en leerling. In dit geval ging het om een leerling met een moeilijke thuissituatie, vooral met de vader. Als mannelijke docent had ik het gevoel dat hij mij concstant uitdaagde om mijn vertrouwen in hem te testen. In de opstelling realiseerde de representant zich dat dit gedrag weinig of niets met mij als docent te maken had. De eerstvolgende les kreeg ik van deze leerling toen hij de les binnenkwam een high five! De verhouding was van de ene op de andere dag volkomen veranderd.

Categorieën
binding docent - leerling gedragsstoornissen

Drukke leerling

Tijdens een opstellingenavond bij Marissa Wits deden we een korte opstelling waarbij je een representant kon vragen voor een willekeurig persoon. De representant weet niet wie hij is, en ook niet wat het thema is.

Ik koos ervoor om een leerling te laten representeren die storend gedrag vertoonde in de les, en zelf moeilijk tot leren kwam. De representant vertelde meteen over de onrust die hij voelde en wist zeker dat het niets met mij te maken had. Verder voelde het contact tussen mij en de representant goed. Het deed mij goed om op deze manier met deze leerling in contact te komen.

In de lessen die hier op volgden verbeterde het gedrag van de leerling sterk. Op een gegeven moment vroeg zij zelf of ze op een andere plek mocht zitten waar ze beter zou kunnen werken. Later kwam het zelfs voor dat zij een rustpunt in de klas was, en rustig doorwerkte terwijl anderen onrustig waren.

Voor mij als docent was dit een prachtige ervaring en een grote stimulans om verder te zoeken naar systemische interventies in het onderwijs.

Last updated by at .

Contact Form Powered By : XYZScripts.com